Κρίση πανικού: Τι συμβαίνει στο σώμα σας και πώς να τη διαχειριστείτε

Η καρδιά χτυπά δυνατά, η αναπνοή γίνεται ρηχή, τα χέρια ιδρώνουν και μια ξαφνική αίσθηση κινδύνου κατακλύζει το σώμα. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν την πρώτη τους κρίση πανικού με την ίδια φράση: «Νόμιζα ότι κάτι πολύ σοβαρό μου συμβαίνει».

Η κρίση πανικού είναι μια έντονη, απότομη κορύφωση άγχους που φτάνει στο μέγιστό της συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά. Είναι εξαιρετικά δυσάρεστη, αλλά δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή και δεν σημαίνει ότι χάνετε τον έλεγχο.

Τι συμβαίνει στο σώμα

Ο οργανισμός διαθέτει έναν αρχαίο μηχανισμό προστασίας, το γνωστό σύστημα «πάλης ή φυγής». Όταν ο εγκέφαλος εκτιμήσει ότι υπάρχει κίνδυνος, απελευθερώνει αδρεναλίνη ώστε το σώμα να είναι έτοιμο να αντιδράσει άμεσα.

• Η καρδιά επιταχύνει για να στείλει περισσότερο οξυγόνο στους μύες.
• Η αναπνοή γίνεται γρήγορη και ρηχή, γι' αυτό νιώθετε σφίξιμο στο στήθος ή ζάλη.
• Το αίμα ανακατανέμεται στους μεγάλους μύες, οπότε τα άκρα μουδιάζουν ή κρυώνουν.
• Οι αισθήσεις οξύνονται, με αποτέλεσμα όλα να φαίνονται πιο έντονα ή «μη πραγματικά».

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι βλάβη. Είναι το σώμα σε κατάσταση ετοιμότητας, σε μια στιγμή που πραγματικός κίνδυνος δεν υπάρχει.

Ο φαύλος κύκλος του πανικού

Το γνωσιακό μοντέλο του πανικού δείχνει ότι η κρίση συντηρείται από τον τρόπο που ερμηνεύουμε τις σωματικές αισθήσεις. Μια αθώα αίσθηση γίνεται απόδειξη καταστροφής, και ο φόβος τροφοδοτεί εντονότερα συμπτώματα.

• Σωματική αίσθηση: αισθάνομαι την καρδιά μου να χτυπά γρήγορα.
• Καταστροφική ερμηνεία: «παθαίνω έμφραγμα», «θα λιποθυμήσω», «χάνω το μυαλό μου».
• Κλιμάκωση άγχους: το σώμα εκλύει περισσότερη αδρεναλίνη.
• Πιο έντονα συμπτώματα, που επιβεβαιώνουν την αρχική φοβισμένη σκέψη.

Τι μπορείτε να κάνετε στο εδώ και τώρα

• Επιβραδύνετε την εκπνοή. Εισπνοή από τη μύτη για τέσσερις μετρήσεις, εκπνοή αργά για έξι. Η παρατεταμένη εκπνοή ενεργοποιεί το παρασυμπαθητικό σύστημα και κατεβάζει τη διέγερση.
• Ονομάστε αυτό που συμβαίνει. «Αυτό είναι άγχος, όχι κίνδυνος. Θα κορυφωθεί και θα υποχωρήσει.»
• Γείωση 5-4-3-2-1. Αναγνωρίστε πέντε πράγματα που βλέπετε, τέσσερα που ακούτε, τρία που αγγίζετε, δύο που μυρίζετε, ένα που γεύεστε.
• Μην παλεύετε να σταματήσετε την κρίση. Η προσπάθεια ελέγχου εντείνει τον φόβο. Η αποδοχή του κύματος το κάνει να περάσει πιο γρήγορα.
• Μείνετε στο σημείο. Η αποφυγή δίνει στιγμιαία ανακούφιση, αλλά διδάσκει τον εγκέφαλο ότι ο χώρος ήταν πράγματι επικίνδυνος.

Πώς εργαζόμαστε στη θεραπεία

Η ψυχοθεραπεία θεωρείται θεραπεία πρώτης επιλογής για τη διαταραχή πανικού. Μαζί χαρτογραφούμε τον προσωπικό σας κύκλο πανικού, εξετάζουμε τις καταστροφικές προβλέψεις με συμπεριφορικά πειράματα και μειώνουμε σταδιακά τις «συμπεριφορές ασφαλείας» που κρατούν τον φόβο ζωντανό.

Στην πράξη, οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν σημαντική βελτίωση σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, όταν η δουλειά γίνεται με δομή και συνέπεια.

Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος

Αν βιώνετε για πρώτη φορά έντονα σωματικά συμπτώματα, είναι λογικό και σωστό να αποκλείσετε οργανικά αίτια με τον γιατρό σας. Όταν ο ιατρικός έλεγχος είναι καθαρός, η ψυχοθεραπευτική δουλειά μπορεί να ξεκινήσει με ασφάλεια.