Οφέλη του να μην αφήνεις το συναίσθημα να καθορίζει τις αντιδράσεις σου

Έχεις αντιδράσει ποτέ από θυμό και μετά έχεις μετανιώσει για όσα είπες; Έχεις πάρει μια παρατήρηση προσωπικά; Έχεις απαντήσει παρορμητικά σε ένα μήνυμα ή έχεις αποφύγει μια ευκαιρία επειδή φοβήθηκες ότι θα αποτύχεις;

Ίσως εκείνη τη στιγμή η αντίδρασή σου να έμοιαζε αυτονόητη. Αργότερα, όμως, μπορεί να αναρωτήθηκες αν θα μπορούσες να είχες χειριστεί διαφορετικά την κατάσταση.

Το ζητούμενο δεν είναι να μη νιώθεις έντονα. Είναι να μη χρειάζεται να ενεργείς σύμφωνα με κάθε έντονο συναίσθημα που βιώνεις.

Τι μπορεί να κοστίζει μια παρορμητική αντίδραση;

• Μια στιγμή θυμού μπορεί να οδηγήσει σε λόγια που πληγώνουν έναν άνθρωπο ή επιβαρύνουν μια σχέση.
• Η αμυντική στάση απέναντι στην κριτική μπορεί να δυσκολέψει μια επαγγελματική συνεργασία.
• Ο φόβος μπορεί να σε οδηγήσει στην αποφυγή μιας ευκαιρίας που θα ήθελες να διεκδικήσεις.

Κάποιες φορές, μάλιστα, η δυσκολία δεν τελειώνει μαζί με το περιστατικό. Συνεχίζεις να σκέφτεσαι τι έπρεπε να είχες πει, τι μπορεί να σκέφτηκαν οι άλλοι ή τι θα συμβεί την επόμενη φορά. Έτσι, μια στιγμιαία αντίδραση μπορεί να έχει μεγαλύτερη διάρκεια και κόστος από όσο φανταζόσουν.

Τι κερδίζεις όταν διαχειρίζεσαι καλύτερα τα συναισθήματά σου;

Στην προσωπική σου ζωή: Μπορείς να εκφράζεις όσα σε ενοχλούν χωρίς να πληγώνεις άθελά σου τους ανθρώπους που αγαπάς. Να ακούς τον άλλον χωρίς να αισθάνεσαι ότι πρέπει αμέσως να αμυνθείς. Να αντιμετωπίζεις μια διαφωνία χωρίς να τη μετατρέπεις αυτόματα σε σύγκρουση.

Στην επαγγελματική σου ζωή: Μπορείς να αξιολογείς την κριτική πιο ψύχραιμα, να επικοινωνείς αποτελεσματικότερα και να παίρνεις αποφάσεις χωρίς να παρασύρεσαι τόσο εύκολα από τον θυμό ή την απογοήτευση.

Και υπάρχει ένα ακόμη σημαντικό όφελος: η αίσθηση ότι έχεις επιλογές. Δεν μπορείς πάντα να καθορίσεις τι θα νιώσεις ή πώς θα συμπεριφερθούν οι άλλοι. Μπορείς, όμως, να μάθεις να επιλέγεις πιο συνειδητά πώς θα ανταποκριθείς.

Τι γίνεται όταν η κριτική εκφράζεται με άσχημο ή απότομο τρόπο;

Ο τρόπος με τον οποίο κάποιος επιλέγει να σου μιλήσει δεν καθορίζει την αξία σου ούτε σημαίνει ότι οφείλεις να αποδεχτείς μια προσβλητική συμπεριφορά. Αν, όμως, εστιάσεις αποκλειστικά στον τρόπο με τον οποίο εκφράστηκε η κριτική, μπορεί να χάσεις την ευκαιρία να αναγνωρίσεις κάτι που θα σε βοηθούσε να εξελιχθείς.

Η προσωπική και επαγγελματική σου εξέλιξη δεν εξαρτάται από το αν οι άλλοι θα σου ασκούν την κριτική με τον τρόπο που θα ήθελες, αλλά από το τι επιλέγεις εσύ να κρατήσεις από αυτήν.

Μπορείς να αναρωτηθείς: «Υπάρχει κάτι σε αυτό που ακούω που θα με βοηθήσει να βελτιωθώ;» Έτσι, δεν αφήνεις τον θυμό ή την ενόχληση να σε απομακρύνουν από τον δικό σου στόχο: να γίνεσαι καλύτερος σε όσα έχουν σημασία για εσένα.

Γιατί το συναίσθημα επηρεάζει τόσο πολύ τις αντιδράσεις μας;

Όταν κάποιος δεν απαντά στο μήνυμά σου, μπορεί να σκεφτείς «δεν ενδιαφέρεται για μένα». Όταν ο προϊστάμενός σου επισημαίνει ένα λάθος, μπορεί να σκεφτείς «δεν με εκτιμά». Και όταν ένας άνθρωπος διαφωνεί μαζί σου, μπορεί να ερμηνεύσεις τη διαφωνία του ως απόρριψη.

Το γεγονός είναι ένα. Η ερμηνεία του, όμως, μπορεί να διαφέρει.

Ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουμε μια κατάσταση επηρεάζει τόσο το πώς αισθανόμαστε όσο και το πώς αντιδρούμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σκέψη είναι λανθασμένη ή ότι τα συναισθήματά μας δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Σημαίνει απλώς ότι αξίζει να εξετάζουμε αν η πρώτη μας ερμηνεία είναι η μόνη δυνατή.

Τι μπορείς να κάνεις πριν αντιδράσεις;

Μπορείς να ξεκινήσεις με τρία απλά βήματα:

• 1. Κάνε μια μικρή παύση: Όταν νιώθεις ότι θυμώνεις, πληγώνεσαι ή αγχώνεσαι, μην πιέζεις τον εαυτό σου να απαντήσει αμέσως. Αν είναι δυνατόν, δώσε λίγο χρόνο στον εαυτό σου πριν στείλεις ένα μήνυμα, πάρεις μια απόφαση ή συνεχίσεις μια έντονη συζήτηση.
• 2. Αναρωτήσου τι ακριβώς σκέφτεσαι: Τι συνέβη πραγματικά; Τι συμπέρασμα έβγαλα για αυτή την κατάσταση; Υπάρχει κάποια άλλη πιθανή εξήγηση; Πώς θα έβλεπα το ίδιο περιστατικό αν ήμουν πιο ήρεμος;
• 3. Επίλεξε την αντίδραση που εξυπηρετεί αυτό που πραγματικά θέλεις: Αν θέλεις να σε καταλάβουν, θα σε βοηθήσει περισσότερο μια ξεκάθαρη συζήτηση ή μια επιθετική απάντηση; Αν θέλεις να εξελιχθείς επαγγελματικά, σε βοηθά να εξετάσεις την κριτική ή να την απορρίψεις αμέσως; Αν θέλεις να προστατεύσεις μια σχέση, ποιος τρόπος έκφρασης θα σε φέρει πιο κοντά σε αυτόν τον στόχο;

Δεν χρειάζεται να αντιδράς τέλεια κάθε φορά. Αρκεί να αρχίσεις να αναγνωρίζεις τη στιγμή κατά την οποία έχεις τη δυνατότητα να επιλέξεις διαφορετικά.

Μπορείς να αλλάξεις τον τρόπο που αντιδράς;

Η διαχείριση των συναισθημάτων δεν είναι ένα έμφυτο χάρισμα που κάποιοι έχουν και άλλοι στερούνται. Είναι μια δεξιότητα που καλλιεργείται.

Ερευνητική ανασκόπηση του 2024 (Saccaro et al.), η οποία συνέθεσε δεδομένα από 21 συστηματικές ανασκοπήσεις, επιβεβαίωσε ότι προσεγγίσεις όπως η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (DBT) μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στη μείωση των δυσκολιών ρύθμισης των συναισθημάτων.

Αυτό σημαίνει ότι, με την κατάλληλη εξάσκηση και, όταν χρειάζεται, με τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας, μπορείς να μάθεις να αναγνωρίζεις καλύτερα τα συναισθήματά σου, να εξετάζεις τις σκέψεις σου και να επιλέγεις πιο λειτουργικές αντιδράσεις.

Δεν χρειάζεται να νιώθεις λιγότερο για να αντιδράς καλύτερα. Χρειάζεται να αποκτήσεις περισσότερο «χώρο» ανάμεσα σε αυτό που νιώθεις και σε αυτό που επιλέγεις να κάνεις. Αυτός ο χώρος μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά στις σχέσεις σου, στις αποφάσεις σου και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου.